Garrincha: Brazylijski anioł futbolu, Mané Garrincha i piłki magii

1

Manuel Francisco dos Santos, powszechnie znany jako Garrincha, to jedna z najbardziej ikonicznych postaci w historii brazylijskiego futbolu. Urodzony 28 października 1933 roku, na [miesiąc 2024 roku] ma 90 lat. Jego niezwykłe umiejętności dryblingu na prawym skrzydle przyniosły mu przydomek „strzyżyk” oraz dwukrotne Mistrzostwo Świata (1958, 1962). Mimo trudnego dzieciństwa i zmagań z alkoholizmem, Garrincha stał się symbolem radości z gry i inspiracją dla milionów kibiców na całym świecie. Jego kariera jest nierozerwalnie związana z legendarnym partnerstwem z Pelém, a jego życie, choć naznaczone osobistymi tragediami, pozostawiło po sobie niezatarte dziedzictwo sportowe.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 90 lat (na [miesiąc 2024 roku])
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty (Nair Marques, Elza Soares – nieoficjalnie)
• Dzieci: Co najmniej 14
• Zawód: Piłkarz
• Główne osiągnięcie: Dwukrotny Mistrz Świata (1958, 1962), król strzelców i MVP Mundialu 1962

Podstawowe informacje o Garrinchy

Dane biograficzne

Manuel Francisco dos Santos, znany światu jako Garrincha, urodził się 28 października 1933 roku w Pau Grande, dystrykcie Magé, w stanie Rio de Janeiro. Jego charakterystyczny pseudonim „Garrincha”, oznaczający w języku portugalskim „strzyżyka”, wywodzi się z dzieciństwa. Nadała mu go siostra, zauważając jego niewielki wzrost i beztroskę, porównywalną do tego małego ptaszka. Niestety, życie tego wybitnego piłkarza zakończyło się przedwcześnie. Garrincha zmarł 20 stycznia 1983 roku w Rio de Janeiro, w wieku zaledwie 49 lat. Bezpośrednią przyczyną śmierci była śpiączka alkoholowa, powikłana marskością wątroby. Mimo sportowych triumfów, jego życie było naznaczone osobistymi zmaganiami z nałogiem.

Warunki fizyczne i wygląd

Garrincha od urodzenia zmagał się z poważnymi wadami fizycznymi, które jednak paradoksalnie nie przeszkodziły mu w osiągnięciu piłkarskiego mistrzostwa. Jego prawa noga była o sześć centymetrów krótsza od lewej, a obie były zdeformowane – lewa wykrzywiona na zewnątrz, a prawa do wewnątrz. Mimo tych niedoskonałości, jego wzrost wynosił 1,69 metra, co w połączeniu z niskim środkiem ciężkości i niezwykłą zwinnością czyniło go niezwykle trudnym do zatrzymania dla obrońców. Grał na pozycji prawoskrzydłowego, gdzie jego technika i szybkość siały spustoszenie w szeregach rywali.

Pochodzenie przydomka

Przydomek „Garrincha” nie był przypadkowy. Nadała mu go siostra piłkarza, Rosa, gdy Manuel był jeszcze dzieckiem. Obserwując jego niewielki wzrost i beztroskie usposobienie, porównała go do strzyżyka – małego, brązowego ptaszka. Z czasem to właśnie w tym pseudonimie, a nie w oficjalnym imieniu Manuel Francisco dos Santos, zapamiętał go cały świat futbolu.

Życie prywatne Garrincha

Rodzina i dzieciństwo

Życie osobiste Garrinchy było ściśle powiązane z problemem alkoholizmu, który odziedziczył po swoim ojcu, Amaro. Ojciec piłkarza był ciężkim alkoholikiem, uzależnionym od cachaçy, co miało destrukcyjny wpływ na rodzinę i samo wychowanie młodego Manuela. Ta trudna sytuacja rodzinna stanowiła tło dla późniejszych zmagań Garrinchy z tym samym nałogiem, który znacząco wpłynął na jego życie i karierę.

Małżeństwa i potomstwo

Garrincha wszedł w swoje pierwsze małżeństwo w 1952 roku, poślubiając Nair Marques, pracownicę fabryki z jego rodzinnego Pau Grande. Jego życie prywatne było jednak burzliwe i obfitowało w liczne potomstwo. Szacuje się, że Manuel Francisco dos Santos był ojcem co najmniej 14 dzieci z różnych związków. Ta wielodzietność była jednym z aspektów jego złożonego życia.

Związek z Elzą Soares

Jednym z najbardziej znanych i jednocześnie dramatycznych związków w życiu Garrinchy był jego nieoficjalny ślub z brazylijską piosenkarką samby, Elzą Soares, który miał miejsce w marcu 1966 roku. Relacja ta, mimo początkowego zauroczenia, była naznaczona licznymi dramatami i burzliwymi wydarzeniami, odzwierciedlającymi złożoność ich obojga.

Późne lata życia

W 1973 roku Garrincha podjął decyzję o zakończeniu swojej kariery zawodowej. Jednym z powodów tej decyzji był fakt, że w tym czasie został dziadkiem. Piłkarz otwarcie przyznawał, że czuł się „dziwnie” z myślą o jednoczesnym byciu profesjonalnym sportowcem i dziadkiem, co sugeruje potrzebę zmiany życiowej ścieżki w obliczu dojrzewania i nowych ról rodzinnych.

Kariera sportowa Garrincha

Początki i debiut w Botafogo

Do profesjonalnej piłki nożnej Garrincha trafił stosunkowo późno, bo dopiero w wieku 19 lat. Jego talent został zauważony przez klub Botafogo, gdzie podczas pierwszego treningu w 1953 roku zademonstrował swoje niezwykłe umiejętności, ośmieszając samego Níltona Santosa, reprezentanta kraju, zakładając mu „siatkę”. Ten moment zapowiadał narodziny wielkiej gwiazdy.

Debiut marzeń

Pierwszy oficjalny mecz Garrinchy dla Botafogo, który odbył się 19 lipca 1953 roku przeciwko drużynie Bonsucesso, był wręcz wymarzony. Młody piłkarz od razu dał o sobie znać, zdobywając hat-tricka, co było niezwykłym osiągnięciem i zapowiedzią jego przyszłych sukcesów.

Lata w Botafogo

Garrincha spędził w klubie Botafogo dwanaście lat, od 1953 do 1965 roku, stając się jego prawdziwym symbolem. W barwach tego klubu rozegrał imponującą liczbę 581 meczów, w których zdobył 232 gole. Jego styl gry, pełen dryblingów i nieprzewidywalnych zagrań, zdobył serca kibiców i ugruntował jego pozycję jako jednego z najlepszych prawoskrzydłowych w historii brazylijskiej piłki.

Schyłek kariery i dalsze kluby

Po dwunastu latach w Botafogo, w 1966 roku, gdy forma Garrinchy zaczęła spadać, został sprzedany do klubu Corinthians. Kolejne lata jego kariery były pasmem krótkich epizodów w innych klubach, takich jak Flamengo czy włoski Sacrofano. Te transfery świadczyły o powolnym wygasaniu jego wielkiej formy, choć jego nazwisko nadal budziło zainteresowanie.

Niedoszłe transfery do Europy

Talent Garrinchy był na tyle duży, że przyciągał uwagę największych klubów europejskich. W latach 1954 i 1959 Juventus oraz Real Madryt podejmowali próby pozyskania brazylijskiego skrzydłowego. Niestety, z różnych powodów, transfery te nigdy nie doszły do skutku, a Garrincha pozostał na brazylijskich boiskach przez większość swojej kariery.

Kariera międzynarodowa i sukcesy na Mistrzostwach Świata

Statystyki reprezentacyjne

W latach 1955–1966 Garrincha reprezentował barwy Brazylii, rozgrywając łącznie 50 meczów i strzelając 12 goli. Jego obecność na boisku często oznaczała magię i nieprzewidywalność, która potrafiła odmienić losy spotkania. Jego statystyki, choć nie tak imponujące jak u niektórych innych legend, nie oddają pełni jego wpływu na grę reprezentacji.

Unikalna seria z Pelé

Jednym z najbardziej fascynujących faktów dotyczących kariery Garrinchy jest jego niezwykła seria z Pelé. Reprezentacja Brazylii nigdy nie przegrała meczu, w którym na boisku znajdowali się jednocześnie ci dwaj legendarni piłkarze. Ta synergia na boisku stanowiła klucz do wielu sukcesów Canarinhos.

Mundial 1958 i „najlepsze trzy minuty”

Mistrzostwa Świata w 1958 roku były dla Garrinchy ważnym turniejem, choć jego rola rosła z meczu na mecz. Początek spotkania z ZSRR, w którym Garrincha i młodziutki Pelé siali spustoszenie w obronie rywali, jest powszechnie nazywany „najlepszymi trzema minutami w historii futbolu”. Te krótkie fragmenty gry pokazały potencjał tej pary i zapowiedziały przyszłe triumfy.

Mundial 1962 – Szczyt potęgi

Mistrzostwa Świata w 1962 roku w Chile były absolutnym szczytem potęgi Garrinchy. Po kontuzji Pelégo, która wykluczyła go z dalszej gry po drugim meczu, Garrincha przejął rolę lidera reprezentacji Brazylii. Jego genialna gra poprowadziła drużynę do obrony tytułu mistrzowskiego, co było jego największym indywidualnym i zespołowym sukcesem.

Król strzelców i MVP

Na Mundialu w 1962 roku Garrincha nie tylko poprowadził Brazylię do zwycięstwa, ale również zdobył indywidualne laury. Został królem strzelców turnieju z czterema golami na koncie oraz został uznany za najlepszego piłkarza mistrzostw (MVP). To był jego moment triumfu na światowej arenie.

Mundial 1966 i pożegnanie

Mimo problemów z kolanem, Garrincha pojechał na Mistrzostwa Świata w 1966 roku do Anglii. W meczu z Bułgarią zaprezentował swoje mistrzowskie umiejętności, strzelając gola z rzutu wolnego zewnętrzną częścią stopy. Był to jeden z ostatnich jego błysków w barwach narodowych.

Jedyna porażka

Ostatnim meczem Garrinchy w reprezentacji Brazylii była porażka 1:3 z Węgrami. Było to jedyne spotkanie, którego Brazylia doznała w barwach narodowych z jego udziałem, co podkreśla jego niezwykły wpływ na wyniki drużyny.

Mecz pożegnalny

19 grudnia 1973 roku na legendarnym stadionie Maracana odbył się oficjalny mecz pożegnalny Garrinchy. Na trybunach zasiadło imponujące 131 000 widzów, świadczących o uwielbieniu, jakim darzono tego piłkarza. Było to symboliczne pożegnanie z legendą brazylijskiego futbolu.

Nagrody i osiągnięcia Garrinchy

Sukcesy z reprezentacją

• Mistrz świata: 1958, 1962
• Wicemistrz Ameryki Południowej: 1957, 1959

Indywidualne wyróżnienia historyczne

• Członek Drużyny Wszech Czasów FIFA World Cup: 1994
• 7. miejsce w głosowaniu na Piłkarza Stulecia FIFA: 1999

Kariera klubowa Garrinchy

Chronologia życia Garrinchy

• 1933 – Narodziny Manuela Francisco dos Santosa (Garrincha) w Pau Grande, Brazylia.
• 1952 – Pierwsze małżeństwo z Nair Marques.
• 1953 – Początki kariery w Botafogo; debiut i hat-trick w pierwszym meczu.
• 1958 – Zdobycie Mistrzostwa Świata, kluczowa rola w „najlepszych trzech minutach” meczu z ZSRR.
• 1959 – Wicemistrzostwo Ameryki Południowej.
• 1962 – Zdobycie drugiego Mistrzostwa Świata, król strzelców i MVP turnieju.
• 1965 – Zakończenie gry w Botafogo.
• 1966 – Sprzedaż do Corinthians; udział w Mundialu w Anglii.
• 1973 – Zakończenie kariery zawodowej; zostaje dziadkiem.
• 1983 – Śmierć w Rio de Janeiro.

Ciekawostki i dziedzictwo Garrinchy

Kontrowersje i styl życia

Styl gry Garrinchy często wykraczał poza schematy, co czasami prowadziło do kontrowersji. Przed Mundialem w 1958 roku, w meczu z Fiorentiną, przedryblował czterech obrońców i bramkarza, po czym zatrzymał się na linii bramkowej, czekając na powrót obrońcy, by ponownie go minąć. To pokazuje jego swobodne podejście do gry. Po sukcesie w 1958 roku, problemy z wagą i dyscypliną, spowodowane nadużywaniem alkoholu, doprowadziły do jego czasowego usunięcia z kadry. Warto wspomnieć o incydencie z psem podczas ćwierćfinału w 1962 roku – po tym, jak pies wbiegł na boisko, Garrincha wygrał go w loterii wśród piłkarzy i zabrał do domu.

Inspiracja i wpływ na kulturę

Popisy Garrinchy na boisku miały znaczący wpływ na kulturę sportową. To właśnie jego widowiskowe dryblingi przypisuje się wprowadzenie na stadiony piłkarskie okrzyku „Olé”, zapożyczonego z widowisk walk byków. Jego życie stało się inspiracją dla dzieł filmowych, w tym dokumentalnego „Garrincha, Alegria do Povo” (1962) oraz fabularnego „Garrincha – Estrela Solitária” (2003).

Upamiętnienie

Pamięć o Garrinchy jest wciąż żywa w Brazylii. Stadion Narodowy w Brasilii nosi jego imię – Estádio Nacional Mané Garrincha. Również na słynnej Maracanie szatnia gospodarzy została nazwana jego imieniem. Jego epitafium na grobie brzmi: „Tutaj spoczywa w pokoju ten, który był Radością Ludu – Mané Garrincha”. Fani, chcąc oddać mu hołd, wypisali na murach cmentarza: „Dziękujemy, Garrincha, że żyłeś”.

Podsumowując, życie Garrinchy jest poruszającym świadectwem tego, jak wielki talent może współistnieć z osobistymi zmaganiami, inspirując do walki i doceniania piękna gry mimo wszelkich przeciwności. Jego legendarny styl gry i niezwykła radość z futbolu na zawsze zapewniły mu miejsce w panteonie największych sportowców wszech czasów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Garrincha