Michał Anioł: Geniusz Florencji, rzeźbiarz Piety, Dawida i Sądu Ostatecznego

0

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, powszechnie znany jako Michał Anioł, to postać, której nazwisko jest synonimem geniuszu epoki odrodzenia. Ten wszechstronny artysta, urodzony 6 marca 1475 roku, zmarł w wieku 88 lat, pozostawiając po sobie spuściznę, która na zawsze ukształtowała oblicze sztuki zachodniej. Pochodzący z prominentnego florenckiego rodu Buonarroti Simoni, Michał Anioł poświęcił swoje życie sztuce, nigdy się nie ożenił ani nie założył rodziny, co pozwoliło mu w pełni oddać się swojej pasji. Jako jeden z filarów „wielkiej trójki renesansu”, obok Leonarda da Vinci i Rafaela Santiego, Michał Anioł zapisał się w historii przede wszystkim dzięki monumentalnym freskom w Kaplicy Sykstyńskiej oraz ikonicznej rzeźbie „Dawida”.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 2024 roku Michał Anioł miałby 549 lat.
• Żona/Mąż: Nie dotyczy.
• Dzieci: Nie dotyczy.
• Zawód: Rzeźbiarz, malarz, architekt, poeta.
• Główne osiągnięcie: Freski w Kaplicy Sykstyńskiej i rzeźba „Dawida”.

Podstawowe informacje o Michale Aniele Buonarroti

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, znany światu jako Michał Anioł, urodził się 6 marca 1475 roku w miejscowości Caprese. Jego pełne imię i nazwisko świadczą o pochodzeniu z szanowanego rodu Buonarroti Simoni, należącego do starych florenckich rodów mieszczańskich. Już od najmłodszych lat wykazywał niezwykłą wszechstronność artystyczną, stając się genialnym rzeźbiarzem, malarzem, poetą i architektem. Jego twórczość, choć głęboko zakorzeniona w renesansie, wyznaczała również drogę dla nadchodzącego baroku, co czyni go postacią przełomową w historii sztuki zachodniej.

Artysta zmarł 18 lutego 1564 roku w Rzymie, dożywając blisko 89 lat. W historii sztuki Michał Anioł jest nierozerwalnie łączony z innymi dwoma gigantami epoki, Leonardem da Vinci i Rafaelem Santi, tworząc z nimi tzw. „wielką trójkę renesansu”. Ta trójka artystów stanowi fundament dla zrozumienia kluczowych osiągnięć tego okresu.

Życie prywatne i rodzinne Michała Anioła

Ojcem artysty był Ludovico di Leonardo di Buonarroto Simoni, piastujący stanowisko podesty, czyli urzędnika państwowego. Ród Buonarroti cieszył się dużym autorytetem, jednak jego prestiż został nadszarpnięty przez wcześniejsze niepowodzenia finansowe dziadka Michała Anioła. Wczesne dzieciństwo artysty było naznaczone oddaniem pod opiekę mamki, żony kamieniarza. Ten fakt często przywoływany jest w kontekście jego późniejszej, głębokiej fascynacji rzeźbiarstwem i pracą z kamieniem.

Do domu rodzinnego Michał Anioł powrócił w wieku trzech lat. Mogło to być związane z pogarszającym się stanem zdrowia jego matki, która zmarła w 1481 roku. Ojciec artysty, chcąc zapewnić synowi stabilną przyszłość, pragnął dla niego kariery urzędniczej. Zainteresowanie chłopca rysunkiem i sztuką spotkało się jednak z silnym oporem i niezrozumieniem ze strony ojca oraz braci, którzy nie widzieli w tym przyszłości.

Kariera i edukacja artystyczna

Droga artystyczna Michała Anioła rozpoczęła się na dobre 28 kwietnia 1488 roku, kiedy to dwunastoletni wówczas chłopak rozpoczął naukę malarstwa w prestiżowej pracowni Domenica Ghirlandaia we Florencji. Tam zdobywał fundamenty wiedzy o technice fresku, perspektywie i anatomii, które okazały się kluczowe dla jego późniejszych dokonań. Kolejnym etapem jego edukacji była nauka u rzeźbiarza Bertolda di Giovanniego, co pozwoliło mu na płynne przejście od malarstwa do eksploracji form przestrzennych i pracy z marmurem.

Podczas swojego pobytu we Florencji, Michał Anioł wchodził w artystyczną rywalizację z samym Leonardem da Vinci. Jednym z symboli tej rywalizacji była próba namalowania przez obu artystów fresku „Bitwa pod Casciną” dla Palazzo Vecchio, choć dzieło to nigdy nie zostało ukończone w pierwotnej formie. Pierwszy pobyt artysty w Rzymie, trwający od 1496 do 1501 roku, zaowocował stworzeniem jednego z jego najbardziej poruszających dzieł – „Piety watykańskiej”. Ten arcydzieło rzeźbiarskie do dnia dzisiejszego znajduje się w Bazylice św. Piotra i stanowi przykład mistrzowskiego operowania marmurem.

Największą sławę i uznanie przyniosła Michał Aniołowi praca nad Kaplicą Sykstyńską. W latach 1508–1512, na zlecenie papieża, artysta wykonał monumentalne freski na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej. Było to zadanie niezwykle wycieńczające fizycznie, wymagające mistrzostwa w technice malarskiej i determinacji. Dzieło to, przedstawiające sceny z Księgi Rodzaju, w tym słynne „Stworzenie Adama”, stało się jednym z najbardziej ikonicznych obrazów w historii sztuki. Po wielu latach, w 1534 roku, Michał Anioł wrócił do Rzymu, by podjąć się kolejnego monumentalnego wyzwania – namalowania na ścianie ołtarzowej Kaplicy Sykstyńskiej potężnego fresku „Sąd Ostateczny”. Dzieło to, ukończone w 1541 roku, stanowi dramatyczne zwieńczenie jego pracy w tym świętym miejscu.

Architektura i późniejsze projekty Michała Anioła

Na przełomie 1546 i 1547 roku Michał Anioł przyjął jedno z najbardziej prestiżowych i odpowiedzialnych zadań w swojej karierze: kierowanie budową nowej Bazyliki św. Piotra w Watykanie. Jako główny architekt, zaprojektował między innymi jej monumentalną kopułę, która do dziś dominuje w rzymskim krajobrazie. Wcześniej, podczas swojego pobytu we Florencji od 1515 roku, artysta angażował się w projekty dla potężnego rodu Medyceuszy, pracując nad Biblioteką Laurenzianą oraz Kaplicą Medyceuszów przy kościele San Lorenzo. Te projekty architektoniczne i rzeźbiarskie umocniły jego pozycję jako mistrza w wielu dziedzinach.

Jednym z najbardziej problematycznych i długotrwałych projektów w karierze artysty był nagrobek papieża Juliusza II. Prace nad tym monumentalnym grobowcem rozpoczęły się w 1505 roku, jednak ze względu na liczne trudności, zmiany koncepcji i zlecenia, dzieło to było finalnie ukończone dopiero w 1545 roku. Pomimo tych wyzwań, sam nagrobek, choć nie w pierwotnie zamierzonej skali, stanowił ważny etap w jego architektonicznej i rzeźbiarskiej działalności.

Najważniejsze dzieła Michała Anioła

Wśród niezliczonych dzieł Michała Anioła, na szczególną uwagę zasługuje monumentalna rzeźba „Dawid”, zaprezentowana we Florencji w 1504 roku. Posąg ten, wykonany z jednego bloku marmuru, stał się symbolem wolności miasta i do dziś jest uznawany za niedościgniony ideał męskiego piękna i proporcji. Jego obecność w Palazzo Vecchio podkreślała siłę i niezależność florenckiej republiki. Dzieła te, takie jak „Pieta” czy „Dawid”, ugruntowały jego reputację jako wybitnego rzeźbiarza.

Pod koniec życia artysta skupił się na tematyce pasyjnej, tworząc tzw. „ostatnie piety”. Dzieła te, takie jak „Pieta Rondanini”, charakteryzują się większą ekspresją, emocjonalnym napięciem i pewnym odejściem od idealnych renesansowych proporcji, co świadczy o jego ciągłym poszukiwaniu artystycznym. Oprócz Kaplicy Sykstyńskiej, w późnych latach życia Michał Anioł stworzył również inne znaczące freski watykańskie, w tym „Ukrzyżowanie św. Piotra” i „Nawrócenie Szawła”, które zdobią ściany Bazyliki św. Piotra.

Chronologia kluczowych wydarzeń w życiu i karierze Michała Anioła

• 6 marca 1475 – Narodziny Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni w Caprese.
• 1481 – Śmierć matki artysty.
• 28 kwietnia 1488 – Początek nauki malarstwa w pracowni Domenica Ghirlandaia we Florencji.
• 1496–1501 – Pierwszy pobyt w Rzymie, podczas którego powstaje „Pieta watykańska”.
• 1504 – Prezentacja rzeźby „Dawid” we Florencji.
• 1505 – Rozpoczęcie prac nad nagrobkiem papieża Juliusza II.
• 1508–1512 – Wykonanie fresków na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej.
• 1515 – Rozpoczęcie zaangażowania w projekty dla rodu Medyceuszy we Florencji.
• 1534 – Powrót do Rzymu w celu pracy nad „Sądem Ostatecznym”.
• 1541 – Ukończenie fresku „Sąd Ostateczny”.
• 1545 – Finalne ukończenie nagrobka papieża Juliusza II.
• 1546–1547 – Objęcie kierownictwa nad budową Bazyliki św. Piotra.
• 18 lutego 1564 – Śmierć artysty w Rzymie.

Ciekawostki z życia i twórczości Michała Anioła

Z czasów młodości Michała Anioła pochodzi anegdota o jego umiejętności fałszowania antyków. Według przekazów, artysta miał kopiować dzieła dawnych mistrzów i celowo je postarzać, aby wyglądały na autentyczne antyki, co świadczy o jego wczesnych zdolnościach imitatorskich i przebiegłości. W późniejszym wieku artysta zniszczył większość swoich wczesnych szkiców i rysunków. Prawdopodobnie chciał w ten sposób ukryć przed potomnymi ogrom wysiłku i procesu twórczego, który towarzyszył jego dziełom, skupiając uwagę jedynie na finalnych arcydziełach.

Michał Anioł był nie tylko wybitnym artystą wizualnym, ale również płodnym poetą. Pisał wiersze i listy, które do dziś stanowią cenne źródło wiedzy o jego charakterze, wierze i zmaganiach artystycznych. Jego twórczość literacka, choć mniej znana niż malarstwo czy rzeźba, uzupełnia obraz tego wszechstronnego geniusza renesansu.

Michał Anioł pozostawił po sobie dziedzictwo sztuki niezrównanej głębi i piękna, którego poznawanie pozwala docenić potęgę ludzkiego talentu i determinacji w dążeniu do doskonałości. Jego dzieła, od monumentalnych rzeźb po zapierające dech w piersiach freski, nadal inspirują i fascynują kolejne pokolenia, umacniając jego pozycję jako jednego z największych artystów w historii ludzkości.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Micha%C5%82_Anio%C5%82