Nat King Cole: L.O.V.E. i życie legendy jazzu

0

Nat King Cole, urodzony jako Nathaniel Adams Coles 17 marca 1919 roku, był wszechstronnie utalentowanym amerykańskim piosenkarzem, pianistą jazzowym i aktorem, który na stałe zapisał się w historii muzyki popularnej jako jeden z najważniejszych głosów XX wieku. Choć zmarł przedwcześnie w wieku 45 lat, jego bogata spuścizna obejmuje ponad 100 hitów i przełomowe dokonania, takie jak prowadzenie pierwszego ogólnokrajowego programu rozrywkowego dla Afroamerykanina. Jego muzyczna podróż, rozpoczęta w wieku zaledwie 15 lat, doprowadziła go do światowej sławy i licznych nagród, w tym gwiazdy na Hollywood Walk of Fame. Jego charakterystyczny, aksamitny głos i mistrzowskie frazowanie uczyniły go ikoną muzyki, a jego wpływ sięga daleko poza granice gatunków i epok. Od jazzowych korzeni po mainstreamowy pop, Nat King Cole pozostawił po sobie niezatarte dziedzictwo, które inspiruje kolejne pokolenia artystów i słuchaczy na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 2024 roku Nat King Cole miałby 105 lat.
• Żona/Mąż: Był żonaty dwukrotnie, z Nadine Robinson i Marią Hawkins.
• Dzieci: Miał pięcioro dzieci: Natalie, Carole, Nat Kelly, Casey i Timolin.
• Zawód: Piosenkarz, pianista jazzowy, aktor.
• Główne osiągnięcie: Prowadzenie pierwszego ogólnokrajowego programu rozrywkowego dla Afroamerykanina („The Nat King Cole Show”).

Podstawowe informacje

Nathaniel Adams Coles, znany całemu światu jako Nat King Cole, przyszedł na świat 17 marca 1919 roku w Montgomery, w stanie Alabama. Choć jego nazwisko rodowe brzmiało Coles, w swojej karierze zawodowej artysta zdecydował się na skróconą formę i charakterystyczny przydomek, który stał się jego rozpoznawalną marką. Tragicznie, życie Nata Kinga Cole’a zakończyło się przedwcześnie; zmarł w wieku zaledwie 45 lat, 15 lutego 1965 roku, w Santa Monica w Kalifornii. Mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie niezwykle bogatą spuściznę muzyczną i filmową. W ciągu swojej kariery, trwającej od 1934 do 1965 roku, Nat King Cole udowodnił swoją wszechstronność, realizując się jako utalentowany piosenkarz, wirtuozowski pianista jazzowy oraz aktor. Jego charakterystyczny podpis stał się nieodłącznym elementem jego wizerunku, a sam artysta przeszedł do historii jako jeden z najważniejszych głosów w całej historii amerykańskiej muzyki popularnej.

Życie prywatne i rodzina

Wczesne dzieciństwo Nata Kinga Cole’a naznaczone było przeprowadzką. Gdy miał zaledwie cztery lata, około 1923 roku, jego rodzina przeniosła się do Chicago. Tam jego ojciec, Edward, objął posługę pastora baptystycznego, co miało wpływ na wychowanie młodego Nata. To właśnie w domu rodzinnym rozpoczęła się jego muzyczna podróż. Pierwszą nauczycielką muzyki Nata była jego matka, Perlina (Adams) Coles. Jako organistka kościelna, to ona nauczyła go podstaw gry na tym instrumencie, kładąc podwaliny pod jego przyszłą karierę. Pierwszą żoną Nata Kinga Cole’a była Nadine Robinson, tancerka znana z obsady musicalu „Shuffle Along”. Ich związek małżeński zawarty został w 1937 roku, gdy artysta miał zaledwie 18 lat. Niestety, to małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Zaledwie sześć dni po sfinalizowaniu rozwodu z Nadine, 28 marca 1948 roku, Cole poślubił piosenkarkę Marię Hawkins. Ceremonię zaślubin zorganizowano w kościele baptystycznym Abyssinian w Harlemie, co było symbolicznym początkiem nowego rozdziału w jego życiu osobistym.

Nat King Cole był ojcem pięciorga dzieci. Jego biologiczną córką była Natalie Cole, która również podążyła śladami ojca, stając się słynną piosenkarką. Oprócz Natalie, w rodzinie znaleźli się również adoptowana córka Carole, adoptowany syn Nat Kelly Cole, a także bliźniaczki Casey i Timolin. Artysta był również aktywnym członkiem wolnomularstwa. W styczniu 1944 roku został przyjęty do loży Thomas Waller Lodge No. 49 w Kalifornii, co świadczy o jego zaangażowaniu w działalność społeczną i braterską.

Dzieci Nat King Cole’a

• Natalie Cole (biologiczna córka)
• Carole (adoptowana córka)
• Nat Kelly Cole (adoptowany syn)
• Casey (bliźniaczka)
• Timolin (bliźniaczka)

Kariera zawodowa

Początki kariery i King Cole Trio

Droga Nata Kinga Cole’a do sławy rozpoczęła się już w wieku nastoletnim. W wieku 15 lat zdecydował się porzucić szkołę średnią, aby wraz z bratem Eddiem założyć sekstet. Już w 1936 roku grupa ta nagrała swoje pierwsze single dla wytwórni Decca, sygnalizując początek jego profesjonalnej kariery. Jednak prawdziwy przełom w jego karierze nastąpił wraz ze sformowaniem King Cole Trio. Do zespołu dołączyli basista Wesley Prince i gitarzysta Oscar Moore, a nazwa grupy nawiązywała do popularnej rymowanki o „Starym Królu Cole’u”. Rok 1944 okazał się przełomowy dla King Cole Trio, kiedy ich utwór „Straighten Up and Fly Right” zdobył ogromną popularność, stając się wielkim hitem i umacniając pozycję tria jako jednego z czołowych zespołów Capitol Records. To właśnie w tym okresie, dzięki współpracy z tym zespołem, Nat King Cole zaczął zdobywać uznanie na szeroką skalę. Jego jazzowe korzenie i innowacyjne podejście do muzyki sprawiły, że The King Cole Trio stało się synonimem jakości i oryginalności.

Kariera solowa i sukcesy komercyjne

Od 1950 roku Nat King Cole rozpoczął nowy etap swojej kariery, występując jako solista. Ten okres oznaczał świadome odejście od czystego jazzu w stronę bardziej tradycyjnego popu i ballady. Ta zmiana repertuarowa przyniosła mu ogromny sukces komercyjny, otwierając drzwi do szerszej publiczności i umacniając jego pozycję jako globalnej gwiazdy. Jego aksamitny głos doskonale odnajdywał się w romantycznych balladach, które zdobywały listy przebojów na całym świecie. Nat King Cole zapisał się również złotymi zgłoskami w historii amerykańskiej telewizji. W latach 1956–1957 prowadził własny program „The Nat King Cole Show” na antenie stacji NBC, co było historycznym wydarzeniem, ponieważ był to pierwszy ogólnokrajowy program rozrywkowy prowadzony przez Afroamerykanina. Ten sukces stanowił ważny krok w przełamywaniu barier rasowych w amerykańskich mediach, choć jak sam artysta zauważył, „Madison Avenue boi się ciemności”, co symbolizowało trudności w zdobyciu ogólnokrajowego sponsora dla programu.

Kariera aktorska

Poza działalnością muzyczną, Nat King Cole próbował swoich sił również jako aktor. Wystąpił w kilku produkcjach filmowych, gdzie mógł zaprezentować swój talent aktorski. Do jego najbardziej znanych ról należą te w filmach „The Blue Gardenia” z 1953 roku oraz „St. Louis Blues” z 1958 roku. W tym ostatnim wcielił się w postać W.C. Handy’ego, jednego z pionierów bluesa, co stanowiło symboliczne nawiązanie do jego muzycznych korzeni. Jego obecność na ekranie dodawała filmom uroku i charakteru, choć to muzyka pozostała jego głównym polem ekspresji.

Osiągnięcia i nagrody

Nat King Cole został uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami, które świadczą o jego ogromnym wkładzie w rozwój muzyki i kultury. W 1960 roku otrzymał swoją gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, co jest jednym z najbardziej prestiżowych symboli uznania w branży rozrywkowej. Tego samego roku został również uhonorowany specjalną nagrodą Golden Globe za swoje osiągnięcia. Jego zasługi zostały docenione również pośmiertnie; w 1990 roku otrzymał nagrodę Grammy Lifetime Achievement Award, będącą wyrazem uznania dla całokształtu jego twórczości. Wprowadzenie do prestiżowych galerii sław podkreśla jego wszechstronny wpływ na różne gatunki muzyczne. W 1997 roku został wprowadzony do DownBeat Jazz Hall of Fame, co potwierdza jego niepodważalne miejsce w historii jazzu. Kolejne lata przyniosły mu uznanie w Rock and Roll Hall of Fame (2000) oraz National Rhythm & Blues Hall of Fame (2020). Jego nagranie „The Christmas Song” zostało uznane za tak istotne dla kultury, że zostało wybrane przez Bibliotekę Kongresu do zachowania w Narodowym Rejestrze Nagrań Stanów Zjednoczonych, co jest najwyższym wyróżnieniem dla dzieł o znaczeniu historycznym i kulturowym.

Nagrody i wyróżnienia

Muzyka i dorobek artystyczny

Najważniejsze utwory i albumy

W ciągu swojej kariery Nat King Cole nagrał ponad 100 piosenek, które zdobyły status hitów na listach przebojów. Jego dyskografia jest pełna utworów, które stały się ponadczasowymi klasykami. Wśród nich znajdują się takie legendy jak „Unforgettable”, „Mona Lisa”, „Smile” czy „Nature Boy”. Te piosenki, dzięki jego unikalnemu wykonaniu i emocjonalnej głębi, do dziś poruszają serca słuchaczy na całym świecie. Jego album „The Magic of Christmas” z 1960 roku zyskał miano najlepiej sprzedającej się płyty bożonarodzeniowej lat 60., co świadczy o jego ogromnej popularności i wszechstronności. W 1958 roku Nat King Cole podjął się ambitnego projektu nagrania albumu „Cole Español” w Hawanie. Płyta ta, w całości śpiewana po hiszpańsku, zapoczątkowała serię trzech niezwykle popularnych wydawnictw w tym języku, co otworzyło mu drogę do serc słuchaczy w Ameryce Łacińskiej. Mimo że nie władał płynnie językiem hiszpańskim, uczył się tekstów fonetycznie, co w połączeniu z jego talentem interpretacyjnym, pozwoliło mu zdobyć ogromną popularność w regionie. Jego współpraca z wybitnymi aranżerami, takimi jak Nelson Riddle, Gordon Jenkins i Ralph Carmichael, była kluczowa dla stworzenia jego charakterystycznego, aksamitnego brzmienia, które do dziś jest rozpoznawalne i uwielbiane. W 2022 roku jego wersja „The Christmas Song” pobiła niezwykły rekord, osiągając 9. miejsce na liście Billboard Hot 100 aż 62 lata po swoim debiucie. Ten fenomenalny wynik dowodzi ponadczasowości jego muzyki i jej nieustającej popularności. Jego zdolność do frazowania, czyli perfekcyjnego wyczucia rytmu i melodii, jest do dziś uważana za wzór w historii muzyki rozrywkowej, co podkreśla jego status jako jednego z najlepszych interpretatorów.

Najważniejsze utwory

• Unforgettable
• Mona Lisa
• Smile
• Nature Boy
• The Christmas Song
• Straighten Up and Fly Right
• Pretend
• For Sentimental Reasons
• Sweet Lorraine
• Route 66
• Autumn Leaves
• L-O-V-E

Wybrane albumy

• The Magic of Christmas (1960)
• Cole Español (1958)

Wpływ na muzykę latynoamerykańską

Wpływ Nata Kinga Cole’a na muzykę latynoamerykańską był znaczący i trwa do dziś. Jego albumy śpiewane po hiszpańsku, takie jak „Cole Español”, zdobyły ogromne uznanie i szeroką popularność w krajach Ameryki Łacińskiej. Jest tam wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera, gatunku muzycznego charakteryzującego się romantycznymi i emocjonalnymi tekstami. Mimo braku biegłości w języku hiszpańskim, jego fonetyczne uczenie się tekstów i autentyczne, pełne pasji wykonanie, pozwoliło mu nawiązać głęboką więź z latynoską publicznością. Jego muzyka przekroczyła bariery językowe, dotykając serc słuchaczy w całym regionie i cementując jego pozycję jako globalnej ikony.

Zdrowie i ostatnie lata życia

Niestety, życie Nata Kinga Cole’a naznaczone było również problemami zdrowotnymi, w dużej mierze związanymi z jego nałogiem palenia papierosów. Artysta palił do trzech paczek dziennie, wierząc, że dym nadaje jego głosowi charakterystyczną, niską barwę. Ta nałogowa skłonność miała jednak tragiczne konsekwencje. W grudniu 1964 roku zdiagnozowano u niego raka płuc, co zmusiło go do poddania się intensywnej radioterapii. Mimo ciężkiej choroby, Cole nie przestawał pracować do samego końca. Nagrywał ostatnie utwory w styczniu 1965 roku, wykazując niezwykłą determinację i oddanie swojej pasji. Niestety, choroba okazała się silniejsza. Nat King Cole zmarł 15 lutego 1965 roku w St. John’s Hospital w Santa Monica. Jego pogrzeb zgromadził tysiące osób, co świadczyło o ogromnym szacunku i miłości, jaką darzyli go fani i przyjaciele. Jego śmierć była wielką stratą dla świata muzyki, ale jego niezapomniana muzyka i dziedzictwo pozostają żywe.

Warto wiedzieć: Mimo choroby, Nat King Cole pracował niemal do samego końca, nagrywając ostatnie utwory w styczniu 1965 roku, zaledwie miesiąc przed śmiercią.

Walka z rasizmem i kontrowersje

Mimo swojego statusu międzynarodowej gwiazdy, Nat King Cole doświadczał brutalnego rasizmu. Jednym z najbardziej wstrząsających wydarzeń był incydent z 1956 roku, kiedy to podczas koncertu w Birmingham w Alabamie, został fizycznie zaatakowany na scenie przez członków White Citizens’ Council. Ten szokujący akt przemocy miał głęboki wpływ na artystę. Po ataku w Birmingham, Cole zadeklarował, że nigdy więcej nie wystąpi w Alabamie ani w żadnym innym miejscu na Południu Stanów Zjednoczonych, gdzie panowała segregacja rasowa. Była to odważna postawa, która podkreślała jego sprzeciw wobec dyskryminacji. Choć niektórzy aktywiści krytykowali go za zbyt małe zaangażowanie w ruch praw obywatelskich, w rzeczywistości Nat King Cole wspierał finansowo NAACP (National Association for the Advancement of Colored People), organizację walczącą o prawa Afroamerykanów. Jego udział w historycznym Marszu na Waszyngton w 1963 roku był kolejnym dowodem jego zaangażowania w walkę o równość. Problemy rasowe dotknęły również jego karierę telewizyjną; jego program „The Nat King Cole Show” został zdjęty z anteny w 1957 roku z powodu braku ogólnokrajowego sponsora. Cole skomentował to gorzko, stwierdzając, że „Madison Avenue boi się ciemności”, co było symbolicznym odniesieniem do uprzedzeń rasowych w przemyśle medialnym. Jego życie i kariera były nieustanną walką o godność i równość w podzielonym rasowo społeczeństwie.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Nat King Cole rozpoczął swoją karierę muzyczną w bardzo młodym wieku. Swoją pierwszą publiczną prezentację muzyczną zaliczył w wieku zaledwie czterech lat, wykonując piosenkę „Yes! We Have No Bananas”. Jako nastolatek w Chicago należał do zespołu „Bud Billiken Club”, organizacji zrzeszającej chłopców dostarczających gazetę „The Chicago Defender”, co świadczy o jego wczesnym zaangażowaniu w życie społeczne i kulturalne miasta. Jego związek z wytwórnią Capitol Records był tak silny, że siedziba firmy w Los Angeles (Capitol Records Building) jest powszechnie nazywana „Domem, który zbudował Nat” (The House That Nat Built), co podkreśla jego kluczową rolę w sukcesie wytwórni. Poza muzyką, Nat King Cole był wielkim fanem baseballu, a w szczególności legendy tego sportu, Hank’a Aarona. Potrafił słuchać relacji z meczów na tranzystorowym radiu nawet podczas przerw w sesjach nagraniowych, co pokazuje jego pasję do tej dyscypliny. Aby uniknąć problemów z kontraktem z Capitol Records, podczas nagrań dla innych wytwórni używał pseudonimów, takich jak „Shorty Nadine” czy „Sam Schmaltz”. Jego brat, Freddy Cole, również odniósł sukces jako piosenkarz i pianista jazzowy, kontynuując muzyczne dziedzictwo rodziny.

Jednym z najbardziej poruszających momentów w historii muzyki było nagranie przez córkę Natalie Cole w 1991 roku słynnego duetu „Unforgettable” ze swoim zmarłym ojcem. Dzięki zaawansowanej technologii studyjnej, możliwe było stworzenie iluzji wspólnego wykonania, co było hołdem dla jego pamięci i talentu. Nat King Cole był również jednym z pierwszych czarnoskórych artystów, którzy zamieszkali w ekskluzywnej dzielnicy Hancock Park w Los Angeles. Jego decyzja spotkała się z protestami białych sąsiadów, na rasistowskie uwagi których o niechcianych osobach, Cole odpowiedział z godnością i dowcipem: „Ja też nie. Jeśli zobaczę kogoś niepożądanego, dam wam znać”. Jego wpływ na muzykę latynoamerykańską był tak duży, że do dziś jest tam wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera. Mimo że nie mówił po hiszpańsku, uczył się tekstów piosenek fonetycznie, co nie przeszkodziło mu w zdobyciu serc słuchaczy w Ameryce Łacińskiej. Jego ostatni film, „Cat Ballou”, wszedł na ekrany kin już po jego śmierci w 1965 roku. Do dziś uważany jest za jednego z najlepiej frazujących piosenkarzy w historii muzyki rozrywkowej.

Kontekst historyczny

• 1956: Nat King Cole został zaatakowany na scenie w Birmingham w Alabamie.
• 1957: „The Nat King Cole Show” został zdjęty z anteny.
• 1963: Cole wziął udział w Marszu na Waszyngton.
• 1964: Zdiagnozowano u niego raka płuc.
• 1965: Zmarł 15 lutego.

Nat King Cole, legenda muzyki, pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo, które wykracza poza same nagrania, symbolizując przełamywanie barier rasowych i artystycznych. Jego wszechstronny talent, który przyniósł mu status ikony, jest najlepszym dowodem na siłę pasji i determinacji w dążeniu do doskonałości.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Nat_King_Cole