Tolkien J.R.R.: John Ronald Reuel Tolkien – życie i twórczość

0

John Ronald Reuel Tolkien, powszechnie znany jako J.R.R. Tolkien, był wybitnym brytyjskim filologiem, pisarzem i profesorem języka angielskiego, którego twórczość na zawsze zmieniła oblicze gatunku fantasy. Urodzony 3 stycznia 1892 roku, na początku 2024 roku obchodziłby swoje 132. urodziny. Był mężem Edith Bratt, z którą doczekał się czworga dzieci: Johna, Michaela, Christophera (który stał się redaktorem jego dzieł) i Priscilli. Jego monumentalne dzieło, „Władca Pierścieni”, opublikowane w latach 1954-1955, jest jedną z najlepiej sprzedających się powieści wszech czasów, a jego głęboka wiara katolicka stanowiła fundament moralnej struktury jego dzieł.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2024 roku miałby 132 lata.
• Żona/Mąż: Edith Bratt.
• Dzieci: John, Michael, Christopher, Priscilla.
• Zawód: Filolog, pisarz, profesor języka angielskiego.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie rozbudowanego legendarium Śródziemia i napisanie „Władcy Pierścieni”, definiującego gatunek fantasy.

Kim był J.R.R. Tolkien?

John Ronald Reuel Tolkien, powszechnie znany jako J.R.R. Tolkien, był brytyjskim filologiem, pisarzem i profesorem języka angielskiego, który zrewolucjonizował gatunek fantasy. Urodzony 3 stycznia 1892 roku, w styczniu 2024 roku obchodziłby 132. urodziny. Był żonaty z Edith Bratt, z którą miał czworo dzieci: Johna, Michaela, Christophera (który stał się redaktorem jego dzieł) i Priscillę. Jego opus magnum, „Władca Pierścieni”, wydane w latach 1954-1955, stało się jedną z najlepiej sprzedających się powieści w historii, a jego głęboka wiara katolicka silnie wpłynęła na moralną strukturę jego dzieł.

Prawdziwe imiona i nazwisko

Pełne imię J.R.R. Tolkiena brzmiało John Ronald Reuel Tolkien. W życiu prywatnym, w gronie rodziny, zwracano się do niego per Ronald. Jednakże, świat poznał go pod jego charakterystycznymi inicjałami J.R.R. Tolkien, które stały się jego nieodłącznym znakiem rozpoznawczym w świecie literatury.

Data i miejsce urodzenia

J.R.R. Tolkien urodził się 3 stycznia 1892 roku w mieście Bloemfontein, które znajdowało się wówczas w Wolnym Państwie Orania, dzisiejszej Republice Południowej Afryki. W styczniu 2024 roku obchodziłby swoje 132. urodziny.

Data i miejsce śmierci

J.R.R. Tolkien zmarł 2 września 1973 roku w angielskim mieście Bournemouth. W chwili śmierci miał 81 lat.

Obywatelstwo i tożsamość

Choć J.R.R. Tolkien urodził się w Bloemfontein, w Afryce Południowej, posiadał obywatelstwo brytyjskie. Przez całe swoje życie silnie identyfikował się jako Anglik, co stanowiło ważny element jego tożsamości i miało fundamentalny wpływ na charakter jego twórczości, w tym na kształtowanie mitopeicznej wizji świata przedstawionego w jego dziełach.

Wykształcenie

Przyszły pisarz odebrał staranne wykształcenie akademickie, studiując w Exeter College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Ten okres studiów położył solidne fundamenty pod jego późniejszą, błyskotliwą karierę akademicką w dziedzinie filologii i literatury staroangielskiej. Wiedza zdobyta na Oksfordzie stanowiła klucz do zrozumienia i kultywowania języków oraz historii, które później stały się podstawą jego fikcyjnych światów.

Rodzina i życie prywatne J.R.R. Tolkiena

Życie osobiste J.R.R. Tolkiena było naznaczone zarówno tragediami, jak i głębokimi więziami rodzinnymi. Strata rodziców we wczesnym wieku ukształtowała jego charakter, a małżeństwo z Edith Bratt stało się źródłem niekończącej się inspiracji. Jego potomstwo, w tym syn Christopher, odegrało znaczącą rolę w zachowaniu i promocji jego literackiego dziedzictwa.

Rodzice i ich losy

Ojciec J.R.R. Tolkiena, Arthur Reuel Tolkien, był angielskim menedżerem banku. Zmarł na gorączkę reumatyczną w RPA, gdy Ronald miał zaledwie 3 lata. Jego matka, Mabel Suffield, przejęła edukację syna w domu, ucząc go botaniki i łaciny. Niestety, jej życie również zostało przedwcześnie przerwane – zmarła na cukrzycę w 1904 roku, gdy Tolkien miał zaledwie 12 lat. Te wczesne straty miały głęboki i trwały wpływ na jego życie.

Rodzeństwo

J.R.R. Tolkien miał jednego młodszego brata, Hilary’ego Arthura Reuela Tolkiena, który urodził się 17 lutego 1894 roku. Towarzyszył on Ronaldowi w trudnych latach dzieciństwa, po stracie obojga rodziców. Ich wspólne doświadczenia z pewnością budowały silną więź między braćmi w obliczu życiowych przeciwności.

Małżeństwo z Edith Bratt

W 1916 roku J.R.R. Tolkien poślubił Edith Bratt. Była ona jego wielką miłością i stała się inspiracją dla postaci Lúthien w jego twórczości. Ich związek małżeński trwał aż do śmierci Edith w 1971 roku.

Dzieci

J.R.R. Tolkien i Edith Bratt doczekali się czworga dzieci: synów Johna, Michaela, Christophera oraz córki Priscilli. Christopher Tolkien odegrał kluczową rolę w życiu swojego ojca, stając się redaktorem i wydawcą wielu jego pośmiertnych dzieł, w tym „Silmarillionu”.

Pochodzenie przodków

Przodkowie J.R.R. Tolkiena ze strony ojca wywodzili się z Prus Wschodnich, z miejscowości Kreuzburg. W XVIII wieku rodzina wyemigrowała do Anglii. W Birmingham, przodkowie ojca zajmowali się rzemiosłem, produkując zegary i fortepiany. To dziedzictwo rzemieślnicze i migracje rodzinne stanowią część bogatej historii rodowej pisarza.

Kariera akademicka i literacka J.R.R. Tolkiena

J.R.R. Tolkien był postacią o podwójnej, równie imponującej karierze – akademickiej i literackiej. Jako ceniony profesor filologii na Uniwersytecie Oksfordzkim, zgłębiał tajniki języków staroangielskiego i literatury, co bezpośrednio przełożyło się na jego unikalne dzieła literackie. Jego twórczość, od „Hobbita” po monumentalnego „Władcę Pierścieni”, zdefiniowała gatunek fantasy i do dziś pozostaje punktem odniesienia dla milionów czytelników na całym świecie.

Profesura w Oksfordzie

Akademicka kariera J.R.R. Tolkiena była niezwykle prestiżowa. W latach 1925–1945 piastował stanowisko Rawlinson and Bosworth Professor of Anglo-Saxon w Pembroke College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Następnie, od 1945 do 1959 roku, pełnił funkcję profesora języka angielskiego i literatury (Merton Professor) w Merton College. Jego praca naukowa w dziedzinie filologii i literatury staroangielskiej stanowiła fundament dla jego późniejszej, niezwykle płodnej twórczości literackiej.

Przełom z „Hobbitem”

W 1937 roku J.R.R. Tolkien opublikował książkę „Hobbit, czyli tam i z powrotem”. Początkowo dzieło to było pisane dla jego dzieci, jednak jego niezwykły sukces sprawił, że wydawca poprosił o kontynuację. „Hobbit” okazał się literackim przełomem, wprowadzając czytelników w fascynujący świat Śródziemia i zapowiadając nadejście epickiej sagi.

Sukces „Władcy Pierścieni”

Monumentalne dzieło J.R.R. Tolkiena, „Władca Pierścieni”, zostało wydane w latach 1954–1955. Mimo początkowych obaw wydawców co do jego odbioru, powieść ta odniosła fenomenalny sukces, stając się jedną z najlepiej sprzedających się książek w historii. „Władca Pierścieni” nie tylko zdefiniował ramy współczesnego gatunku high fantasy, ale również zapoczątkował prawdziwy boom na literaturę tego typu, wpływając na kolejne pokolenia pisarzy i czytelników.

Działalność w grupie Inklings

J.R.R. Tolkien był kluczowym członkiem nieformalnej grupy literackiej Inklings, działającej na Uniwersytecie Oksfordzkim. W ramach tej grupy, która skupiała się na dyskusjach nad rękopisami i wymianie myśli, Tolkien nawiązał bliską przyjaźń z C.S. Lewisem. Spotkania te miały ogromny wpływ na rozwój jego twórczości i stanowiły cenne forum dla wymiany idei.

Praca nad „Silmarillionem”

Przez większość swojego życia J.R.R. Tolkien pracował nad „Silmarillionem”, monumentalnym dziełem, które stanowiło mitologiczne tło dla całego jego świata, znanego jako legendarium Śródziemia. Choć prace nad nim trwały dekadami, dzieło to zostało wydane dopiero pośmiertnie, skompilowane i przygotowane do druku przez jego syna, Christophera Tolkiena. „Silmarillion” stanowi klucz do zrozumienia głębi i złożoności mitologii stworzonej przez pisarza.

Nagrody i osiągnięcia J.R.R. Tolkiena

Twórczość J.R.R. Tolkiena została uhonorowana licznymi wyróżnieniami, a jego wpływ na literaturę jest niepodważalny. Jego zasługi dla brytyjskiej literatury zostały docenione przez samą monarchię, a jego wkład w rozwój gatunku fantasy przyniósł mu miano jego niekwestionowanego ojca.

Order Imperium Brytyjskiego

28 marca 1972 roku J.R.R. Tolkien został mianowany Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego (CBE) przez królową Elżbietę II. Było to znaczące wyróżnienie, stanowiące wyraz uznania dla jego ogromnych zasług dla literatury brytyjskiej i jego wpływu na kulturę.

Tytuł „Ojca nowoczesnej fantasy”

Dzięki ogromnemu wpływowi „Władcy Pierścieni” na kulturę popularną i kształtowaniu się gatunku fantasy, J.R.R. Tolkien jest powszechnie uznawany za postać, która zdefiniowała ramy współczesnej literatury fantasy. Jego wizja świata, bogactwo języków i głębia mitologii wyznaczyły standardy, które do dziś stanowią punkt odniesienia dla twórców gatunku.

Religia i światopogląd J.R.R. Tolkiena

Głęboka wiara katolicka J.R.R. Tolkiena stanowiła fundamentalny filar jego życia i twórczości. Ta duchowa podstawa przenikała jego dzieła, nadając im moralną głębię i teologiczny wymiar, który fascynuje czytelników i badaczy po dziś dzień. Opieka religijna w dzieciństwie pomogła mu kształtować wartości, które odzwierciedlały się w jego literackich światach.

Głęboka wiara katolicka

J.R.R. Tolkien był żarliwym rzymskim katolikiem. Jego wiara była głęboko zakorzeniona od dzieciństwa, dzięki matce, Mabel Suffield, która przeszła na katolicyzm w 1900 roku, mimo sprzeciwu rodziny. Ta głęboka religijność miała fundamentalny wpływ na strukturę moralną i teologiczną jego dzieł, kształtując ich uniwersalne przesłanie.

Związek z Birmingham Oratory

W młodości, w latach 1902–1911, J.R.R. Tolkien był ministrantem i parafianinem w Birmingham Oratory. Po śmierci matki, znajdował się pod opieką ojca Francisa Morgana, który odegrał ważną rolę w jego wychowaniu i duchowym rozwoju. Okres ten był kluczowy dla kształtowania jego światopoglądu i głębokiej wiary.

Hobby i zainteresowania J.R.R. Tolkiena

Zainteresowania J.R.R. Tolkiena wykraczały daleko poza jego karierę akademicką. Jego pasja do języków, zamiłowanie do natury oraz talent artystyczny stanowiły integralną część jego osobowości i miały bezpośrednie przełożenie na bogactwo i szczegółowość stworzonych przez niego światów, w tym Śródziemia.

Pasja lingwistyczna

Od najmłodszych lat J.R.R. Tolkien fascynował się językami. Nie tylko zgłębiał starożytne dialekty, ale także tworzył własne, skomplikowane systemy językowe, takie jak Quenya i Sindarin. To właśnie dla tych stworzonych przez siebie języków pisał swoje historie, co świadczy o głębokim powiązaniu między jego pasją lingwistyczną a literacką twórczością.

Zamiłowanie do natury

Jako dziecko, Tolkien uwielbiał badać otaczającą przyrodę, w tym okolice Sarehole Mill i Moseley Bog. Te doświadczenia zaszczepiły w nim głęboką miłość do drzew i krajobrazów, które później stały się inspiracją dla Shire i innych krain Śródziemia. Natura odgrywała kluczową rolę w kształtowaniu jego wyobraźni.

Talent artystyczny

J.R.R. Tolkien był również utalentowanym rysownikiem. Sam ilustrował pierwsze wydania „Hobbita”, a także tworzył liczne mapy i szkice przedstawiające architekturę i przyrodę swojego fikcyjnego świata. Jego talent artystyczny dodawał głębi i wizualnej spójności jego literackim dziełom, pozwalając czytelnikom lepiej wyobrazić sobie stworzone przez niego krainy.

Ciekawostki i mniej znane fakty z życia J.R.R. Tolkiena

Życie J.R.R. Tolkiena obfituje w fascynujące detale, które rzucają światło na jego osobowość i twórczość. Od pozornie niegroźnych wydarzeń z dzieciństwa, po zawiłości etymologiczne jego nazwiska i osobiste doświadczenia wojenne, każdy z tych faktów dodaje kolejną warstwę do portretu tego niezwykłego pisarza.

Wypadek z pająkiem

Jako dziecko, mieszkając w RPA, Tolkien został ugryziony przez pająka (baboon spider). Wielu biografów łączy to zdarzenie z późniejszymi opisami potwornych pająków w jego książkach, takich jak Szeloba. Sam autor twierdził jednak, że nie pamięta tego zdarzenia, co dodaje tej anegdocie nutkę tajemniczości.

Etymologia nazwiska

J.R.R. Tolkien błędnie wierzył, że jego nazwisko pochodzi od niemieckiego słowa „tollkühn”, oznaczającego „zuchwały”. Jednak późniejsze badania wykazały, że nazwisko ma ono pochodzenie dolnopruskie i prawdopodobnie wywodzi się od imienia Tolk lub nazwy wioski Tołkiny, co stanowi ciekawą lingwistyczną łamigłówkę.

Służba wojskowa

W latach 1915–1920 J.R.R. Tolkien służył w armii brytyjskiej, w szeregach Lancashire Fusiliers. Brał udział w bitwie nad Sommą podczas I wojny światowej. Doświadczenia wojenne miały głęboki wpływ na jego postrzeganie wojny i heroizmu, co z pewnością znalazło odzwierciedlenie w jego późniejszej twórczości, szczególnie w przedstawianiu motywów walki i poświęcenia.

Kryptonim „Rashbold”

W swoim tekście „The Notion Club Papers” J.R.R. Tolkien żartobliwie umieścił samego siebie pod nazwiskiem Rashbold. Było to dosłowne tłumaczenie błędnie interpretowanego przez niego samego nazwiska „Tolkien” z niemieckiego, co stanowi dowód na jego zamiłowanie do gier słownych i autoironii.

J.R.R. Tolkien był postacią niezwykle wpływową, której praca jako filologa i profesora była nierozerwalnie związana z jego literacką spuścizną. Jego zdolność do tworzenia złożonych światów, języków i mitologii, oparta na głębokiej wiedzy o starożytnej literaturze i językach, nadała gatunkowi fantasy nowy wymiar. Dziś, jego dzieła są nie tylko czytane przez miliony, ale także stanowią podstawę dla filmów, gier i innych form kultury, potwierdzając jego status jako jednego z najważniejszych pisarzy XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/J._R._R._Tolkien