Toulouse-Lautrec: Henri, malarz współczesnego plakatu, obrazy i dzieła sztuki

1

Henri de Toulouse-Lautrec, urodzony jako Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa, był wybitnym francuskim malarzem epoki postimpresjonizmu, którego życie przypadło na lata 1864-1901. Jest on postacią ikoniczną, nierozerwalnie związaną z dynamicznym życiem paryskiego Montmartre’u, a jego innowacyjne plakaty wywarły fundamentalny wpływ na rozwój współczesnej sztuki użytkowej. Mimo że jego życie zakończyło się w wieku zaledwie 36 lat, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Pochodząc ze starej arystokratycznej rodziny, doświadczył zarówno przywilejów, jak i głębokich osobistych zmagań, w tym chronicznych problemów zdrowotnych, które znacząco ukształtowały jego losy.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na wrzesień 1901 roku miał 36 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie lub mężu; artysta nie był żonaty.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Malarz, grafik, plakacista.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnych plakatów, które zrewolucjonizowały sztukę plakatu, oraz uchwycenie ducha życia nocnego Paryża.

Podstawowe informacje o Henri de Toulouse-Lautrecu

Pełne imię, tytuły i pochodzenie

Artysta naprawdę nazywał się Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa. Wywodził się z arystokratycznej linii hrabiów Tuluzy oraz wicehrabiów Montfa, co uprawniało go do posługiwania się tytułem hrabiego (Comte). Jego pełne nazwisko, Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa, odzwierciedlało jego szlacheckie korzenie.

Data i miejsce urodzenia

Henri de Toulouse-Lautrec przyszedł na świat 24 listopada 1864 roku w Albi, mieście położonym w południowej Francji. Urodził się w domu swoich ciotecznych babek, przy ulicy rue de l’École Mage.

Data i okoliczności śmierci

Malarz zmarł w wieku zaledwie 36 lat, 9 września 1901 roku. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci były powikłania wynikające z wieloletniego alkoholizmu oraz syfilisu, które znacząco wpłynęły na jego ostatnie lata życia.

Pseudonim artystyczny

Podczas wystawy artystycznej w Tuluzie w 1887 roku, Henri de Toulouse-Lautrec zdecydował się użyć pseudonimu „Tréclau”. Było to celowe działanie – „Tréclau” to forma verlanu, specyficznego francuskiego slangu polegającego na przestawianiu sylab, od jego rodowego nazwiska „Lautrec”. Pseudonim ten stanowił rodzaj artystycznej gry słów.

Przynależność do nurtów artystycznych

Henri de Toulouse-Lautrec jest powszechnie klasyfikowany jako jeden z czołowych malarzy postimpresjonistycznych. Jego twórczość silnie wiąże się również z estetyką ruchu Art Nouveau, charakteryzującego się płynnymi liniami i dekoracyjnością. Jego unikalny styl wywarł wielki wpływ na rozwój sztuki.

Rodzina i życie prywatne Henri de Toulouse-Lautrec

Arystokratyczne pochodzenie i rodzice

Henri był pierworodnym synem hrabiego Alphonse’a de Toulouse-Lautrec Montfa i Adèle Zoë Tapié de Celeyran. Jego rodzina należała do ścisłej elity francuskiej arystokracji, co zapewniało mu dostęp do pewnych kręgów i możliwości, choć jego życie naznaczone było także innymi wyzwaniami.

Tragedia rodzinna i separacja rodziców

Wczesne życie Henriego naznaczone było tragedią rodzinną. Śmierć drugiego dziecka jego rodziców doprowadziła do ich separacji. Po tym wydarzeniu, młody Henri trafił pod opiekę niani, co z pewnością miało wpływ na jego wychowanie i późniejsze relacje.

Relacja z Suzanne Valadon

W 1885 roku Henri de Toulouse-Lautrec poznał Suzanne Valadon, artystkę, którą wspierał w jej aspiracjach twórczych. Istnieją przesłanki wskazujące, że para była kochankami. Ich burzliwy związek zakończył się jednak dramatycznie w 1888 roku, kiedy to Valadon podjęła próbę samobójczą.

Wpływ matki na karierę

Matka artysty, Adèle Zoë Tapié de Celeyran, odgrywała znaczącą rolę w jego życiu i karierze. Wykorzystując swoje wpływy rodzinne, zdołała zapewnić synowi miejsce w prestiżowym paryskim studiu Léona Bonnata, co było kluczowym krokiem w jego edukacji artystycznej.

Kariera zawodowa Henri de Toulouse-Lautrec

Edukacja artystyczna

Henri de Toulouse-Lautrec rozpoczął swoją edukację artystyczną w Paryżu w 1882 roku. Początkowo kształcił się pod okiem Léona Bonnata, a następnie w studiu Fernanda Cormona. To właśnie w tym drugim miejscu nawiązał cenne znajomości z artystami takimi jak Émile Bernard oraz Vincent van Gogh.

Współpraca z Moulin Rouge

Po otwarciu słynnego kabaretu Moulin Rouge w 1889 roku, Lautrec otrzymał propozycję stworzenia serii plakatów reklamowych. Choć wielu innych artystów podchodziło z rezerwą do pracy komercyjnej, Henri z entuzjazmem przyjął to zlecenie. Pozwoliło mu to nie tylko na zdobycie własnych dochodów, ale także na zapewnienie sobie stałego miejsca w kabarecie, gdzie często wystawiano jego obrazy.

Zarezerwowane miejsce

Dzięki współpracy z Moulin Rouge, Henri de Toulouse-Lautrec zyskał nie tylko środki finansowe, ale także unikalną pozycję. Otrzymał zarezerwowane miejsce przy stoliku, z którego mógł obserwować życie nocne i tworzyć swoje dzieła, a także miejsce, gdzie wystawiano jego prace. Był to dowód na jego rosnącą popularność i uznanie.

Muzy i modele z Montmartre

Artysta zasłynął z uwieczniania na swoich pracach barwnych postaci paryskiego życia nocnego. Wśród jego muz i modeli znaleźli się m.in. popularna piosenkarka Yvette Guilbert, tancerka Louise Weber znana jako La Goulue, a także Jane Avril. Ich wizerunki stały się ikoniczne dzięki jego charakterystycznemu stylowi malarskiemu.

Działalność ilustratorska

W połowie lat 90. XIX wieku Toulouse-Lautrec aktywnie działał jako ilustrator. Regularnie publikował swoje prace w popularnym magazynie satyrycznym „Le Rire”. Jego ilustracje dla humorystycznego pisma Le Rire cieszyły się dużym uznaniem i przyczyniły się do jego rozpoznawalności jako wszechstronnego artysty.

Wystawy międzynarodowe

Twórczość Henriego de Toulouse-Lautrec zyskała uznanie również poza Francją. W 1888 roku belgijski krytyk sztuki Octave Maus zaprosił go do wystawienia jedenastu swoich prac na prestiżowej wystawie „Vingt” (Dwudziestu) w Brukseli. Było to ważne wydarzenie, które potwierdziło jego pozycję na międzynarodowej scenie artystycznej.

Osiągnięcia i nagrody Henri de Toulouse-Lautrec

Rekord aukcyjny

Współczesny rynek sztuki docenia twórczość Toulouse-Lautreca. W 2005 roku jego wczesny obraz zatytułowany „La Blanchisseuse” (Praczka) został sprzedany na aukcji w domu Christie’s za rekordową kwotę 22,4 miliona dolarów amerykańskich, co świadczy o jego trwałej wartości artystycznej i kolekcjonerskiej.

Zdrowie i wyzwania życiowe Henri de Toulouse-Lautrec

Skutki inbredu

Rodzice Henriego byli ciotecznym rodzeństwem. Zdaniem biografów, taki bliski związek rodzinny mógł przyczynić się do jego wrodzonych wad genetycznych wynikających z chowu wsobnego. Te problemy zdrowotne miały znaczący wpływ na jego rozwój fizyczny.

Wypadki i zahamowanie wzrostu

W wieku 13 lat Henri doznał poważnego urazu – złamał prawą kość udową. Rok później, w wieku 14 lat, złamał lewą nogę. Z powodu rzadkiej choroby genetycznej, kości nie zrosły się prawidłowo, co doprowadziło do zahamowania wzrostu jego nóg.

Niski wzrost i zespół Toulouse-Lautreca

W wyniku wspomnianych wypadków i choroby, nogi Henriego przestały rosnąć. Ostatecznie osiągnął wzrost zaledwie 1,52 metra, zachowując przy tym tułów dorosłego mężczyzny. Choroba, na którą cierpiał, jest dziś potocznie nazywana zespołem Toulouse-Lautreca, a jej medyczna nazwa to prawdopodobnie piknodysostoza.

Paraliż i udary

Ostatnie lata życia artysty były naznaczone poważnymi problemami zdrowotnymi. W marcu 1901 roku doznał udaru, który spowodował paraliż od pasa w dół. Niestety, w sierpniu tego samego roku nastąpił kolejny udar, który doprowadził do hemiplegii, czyli porażenia połowicznego.

Kontrowersje i skandale związane z Henri de Toulouse-Lautrec

Fascynacja domami publicznymi i życie w nich

Henri de Toulouse-Lautrec odczuwał silną więź z prostytutkami, często przebywając w domach publicznych. Twierdził, że w ich towarzystwie nie czuł się oceniany przez pryzmat swojej niepełnosprawności. Jego fascynacja tym światem zaowocowała setkami rysunków i obrazów dokumentujących codzienne życie tych kobiet, często tworzonych w miejscach takich jak burdel przy Rue d’Amboise.

Pojedynek o honor Vincenta van Gogha

Artysta był znany ze swojej lojalności wobec przyjaciół. W 1890 roku Henri wyzwał na pojedynek innego artystę, Henry’ego de Groux, który publicznie skrytykował prace Vincenta van Gogha. Był to gest obrony honoru swojego kolegi po fachu.

Uzależnienie od alkoholu i koktajl „Trzęsienie Ziemi”

Lautrec cierpiał na poważne uzależnienie od alkoholu. Przypisuje mu się stworzenie popularnego koktajlu „Earthquake” (Tremblement de Terre), znanego w Polsce jako „Trzęsienie Ziemi”. Składał się on po równo z absyntu i koniaku, co świadczy o jego skłonnościach do eksperymentowania z mocnymi trunkami.

Pobyt w sanatorium i twórczość w izolacji

W lutym 1899 roku, z powodu wycieńczenia organizmu spowodowanego alkoholizmem, rodzina umieściła Henriego w sanatorium Folie Saint-James na trzy miesiące. Nawet w tej izolacji artysta nie zaprzestał tworzenia – w tym okresie stworzył serię 39 portretów cyrkowych, co pokazuje jego niezłomną pasję do sztuki.

Hobby i umiejętności kulinarne Henri de Toulouse-Lautrec

Pasja do gotowania i organizacji przyjęć

Zanim Henri de Toulouse-Lautrec zdobył sławę jako malarz, w rodzinie nazywano go „Henrim kucharzem”. Był on bowiem nie tylko wybitnym smakoszem, ale także utalentowanym kucharzem. Regularnie organizował przyjęcia, na których osobiście projektował menu, kupował składniki i przygotowywał potrawy.

Słynne przyjęcie u Natansonów

Jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń kulinarnych w jego życiu było przyjęcie, które zorganizował w lutym 1895 roku dla około 300 gości. Jako jedyny barman i szef kuchni, serwował wówczas blisko 2000 koktajli, co było imponującym wyczynem.

Książka kucharska i popisowe dania

Po śmierci artysty, jego przyjaciel Maurice Joyant opublikował zbiór jego przepisów kulinarnych w książce „La Cuisine de Monsieur Momo, Célibataire” (1930). Zbiór ten zawiera 150 przepisów, a wśród nich popisowe danie Henriego – sałatkę katalońską.

Ciekawostki z życia Henri de Toulouse-Lautrec

Laska z niespodzianką

Ze względu na trudności z poruszaniem się, wynikające z jego problemów zdrowotnych, Henri de Toulouse-Lautrec często używał laski. Ta, na pierwszy rzut oka zwykła pomoc, była w rzeczywistości wydrążona w środku i służyła mu do ukrywania zapasu alkoholu, co pokazuje jego nieustanne zmagania z uzależnieniem.

Przyjaźń z Oscarem Wilde’em

Podczas swoich pobytów w Londynie, Henri zaprzyjaźnił się ze słynnym pisarzem Oscarem Wilde’em. Co więcej, stał się głośnym obrońcą Wilde’a podczas jego procesu, okazując mu swoje wsparcie w trudnym okresie.

Portret Wilde’a

W dowodzie swojej przyjaźni i solidarności, Lautrec namalował portret Oscara Wilde’a w tym samym roku, w którym odbył się proces pisarza. Dzieło to stanowi symboliczne upamiętnienie ich relacji.

Zamiłowanie do koni

Dzięki lekcjom u malarza René Princeteau, Henri de Toulouse-Lautrec od najmłodszych lat pasjonował się malowaniem koni. To zamiłowanie do tych zwierząt miało znaczący wpływ na jego późniejszą twórczość.

Tematyka cyrkowa

Pasja do koni naturalnie zaowocowała licznymi dziełami o tematyce cyrkowej i jeździeckiej. Jego prace często przedstawiały artystów cyrkowych, tancerzy i zwierzęta w ruchu, uchwycone z charakterystyczną dla niego dynamiką i wnikliwością obserwatora.

Chronologia życia i kariery Henri de Toulouse-Lautrec

Kluczowe lata i wydarzenia

• 1864: Urodziny Henriego Marie Raymonda de Toulouse-Lautrec-Montfa w Albi.
• 1882: Rozpoczęcie edukacji artystycznej w Paryżu u Léona Bonnata.
• 1885: Poznanie Suzanne Valadon.
• 1887: Użycie pseudonimu „Tréclau” podczas wystawy w Tuluzie.
• 1888: Udział w wystawie „Vingt” w Brukseli; burzliwy związek z Suzanne Valadon kończy się jej próbą samobójczą.
• 1889: Otwarcie Moulin Rouge i początek współpracy z kabaretem.
• 1890: Pojedynek o honor Vincenta van Gogha.
• Połowa lat 90. XIX wieku: Regularna publikacja ilustracji w magazynie „Le Rire”.
• 1895: Zorganizowanie słynnego przyjęcia dla 300 gości.
• 1899: Trzymiesięczny pobyt w sanatorium Folie Saint-James.
• 1901: Doznanie pierwszego udaru; śmierć 9 września.
• 2005: Rekord aukcyjny obrazu „La Blanchisseuse”.

Najważniejsze dzieła i ich znaczenie

Ikony Montmartre’u i życia nocnego

Henri de Toulouse-Lautrec zasłynął z tworzenia portretów i scen rodzajowych przedstawiających życie paryskiego Montmartre’u. Jego prace, często tworzone z perspektywy obserwatora, oddają atmosferę kabaretów, teatrów i domów publicznych. Do jego najbardziej znanych modeli należeli:

• Yvette Guilbert – piosenkarka.
• Louise Weber (La Goulue) – tancerka.
• Jane Avril – tancerka.
• Aristide Bruant – piosenkarz i właściciel kabaretu.
• Valentin le Désossé – tancerz.
• Marcelle Lender – tancerka.

Jego styl charakteryzował się dynamicznymi liniami, płaskimi plamami barwnymi i umiejętnością uchwycenia psychiki przedstawianych postaci. Szczególnie jego plakaty, takie jak te dla Moulin Rouge, wywarły ogromny wpływ na rozwój sztuki użytkowej i współczesnego plakatu.

Wybrane prace Henri de Toulouse-Lautrec

Przykłady malarstwa i grafiki

Twórczość Toulouse-Lautreca obejmuje szeroki zakres tematów, od portretów po sceny z życia codziennego i nocnego. Do jego najbardziej znaczących dzieł należą:

• „Moulin Rouge: La Goulue” (1891) – ikoniczny plakat reklamowy.
• „Divan Japonais” (1893) – plakat przedstawiający Jane Avril.
• „At the Circus: Valentin le Désossé” (1899) – przedstawienie znanego tancerza.
• „Portrait of the Singer Yvette Guilbert” – seria portretów słynnej artystki.
• „La Blanchisseuse” – obraz, który osiągnął rekordową cenę na aukcji.
• „Marcelle Lender Dancing the Bolero in Djéïla” – malarstwo przedstawia życie rozrywkowe Belle Époque.

Jego obrazy i plakaty często charakteryzują się żywymi kolorami i wyrazistymi konturami, co nadaje im niepowtarzalny styl. Dzieła te można podziwiać w wielu renomowanych muzeach na świecie, między innymi w Musée d’Orsay, Art Institute of Chicago czy Metropolitan Museum of Art.

Henri de Toulouse-Lautrec, pomimo krótkiego życia i licznych trudności zdrowotnych, pozostawił po sobie trwały ślad w historii sztuki, stając się mistrzem w oddawaniu ducha epoki i życia paryskiego półświatka. Jego prace, od ikonicznych plakatów po intymne portrety, wciąż fascynują autentycznością i artystycznym kunsztem, czyniąc go jedną z najważniejszych postaci postimpresjonizmu.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Henri_de_Toulouse-Lautrec